Erven na 1 september verandert volledig: wat moet je weten?
Menu

Vanaf zaterdag 1 september verandert het erfrecht in ons land volledig. En dat heeft gevolgen voor iedereen die vanaf dan zal erven of een erfenis nalaat.
Dus ook voor jou. Hopelijk niet binnenkort natuurlijk.

(Of misschien wel?)

Hoe dan ook, de grootste veranderingen hebben te maken met wat je wettelijk verplicht bent om na te laten aan bepaalde familieleden.  In juridische termen heet dat de ‘wettelijke reserve‘. Zo hebben bijvoorbeeld je ouders, grootouders, man of vrouw en je kinderen altijd recht op een bepaald deel van je erfenis. Daar kan je niet onderuit.

Ook volgens de nieuwe regels moet je nog altijd bepaalde delen ‘reserveren’ voor familieleden. Maar hoe groot die delen zijn, dát verandert wel vanaf 1 september.

Ouders en grootouders erven niet gegarandeerd

Het eerste wat verandert, is de zogenaamde ‘reserve van de ascendenten’.  Wie of wat zijn ascendenten? Dat zijn ouders, grootouders, overgrootouders, betovergrootouders, voorvaderen….

grootouders erven niet meer gegarandeerd vanaf 1 september

Hoe zit het daarmee?

Momenteel is het nog (even) zo dat wanneer je sterft en geen kinderen of echtgeno(o)t(e) hebt, je ascendenten sowieso ¼ van je nalatenschap erven. Zelfs als je heel je vermogen eigenlijk wilde nalaten aan een goed doel, een vriend, je personal trainer, etc. Dan nog gaat er zonder tegenspraak een kwart naar je ascendenten (als die op dat moment nog in leven zijn). Over dat deel van je erfenis heb je dus eigenlijk niets te zeggen.

Vanaf 1 september is dat niet meer zo. Jij moet dan geen vast deel meer aan je (liefste) oudjes nalaten.

Worden ouders en grootouders dan zomaar aan hun lot overgelaten? Uiteraard is dat niet de bedoeling. Als deze mensen financieel afhankelijk waren van de overledene, dan kunnen ze altijd nog een vordering voor onderhoud aanvragen. Dat geld kan dan van de erfenis komen.

Kinderen krijgen samen altijd minstens de helft

kinderen erven vanaf september de helft van hun ouders

Ook het deel dat verplicht naar de kinderen gaat verandert.

Als je kinderen hebt, erven zij samen sowieso minstens de helft van je nalatenschap wanneer je sterft.
Dat verplichte deel, de wettelijke reserve, hangt nu nog af van hoeveel kinderen er zijn. De reserve als enig kind is nu de helft van de nalatenschap, maar als je met twee kinderen bent, erven jullie samen 66%.  En als je met drie of meer bent, erven jullie 75%.

De nieuwe regels bepalen dat kinderen samen wettelijk zeker 50% krijgen, onafhankelijk van hoeveel kinderen er zijn.

Wat met de overige helft?

Dat betekent ook dat je vanaf 1 september volledig zelf kan bepalen wat er met de overige helft van je nalatenschap gebeurt. Dat noemt in juridische termen het “beschikbaar deel” en daar mag je vanaf september dus mee doen wat je wil.

En wat met man-of vrouwlief?

Hoe zit het dan met de echtgeno(o)t(e) van de overledene? Je erft sowieso van elkaar als je getrouwd bent. Dat is en blijft zo. De gehuwde partner erft automatisch een zogenaamde ‘reserve’. Je moet natuurlijk wel effectief (al/nog) getrouwd zijn op het moment van overlijden.

Als je gehuwd bent erf je sowieso van je partner

Wat valt onder die ‘reserve’?

Vruchtgebruik van de woning en vruchtgebruik van de helft van het nalatenschap. Dat blijft ook zo in de nieuwe regeling. Alleen geldt het vruchtgebruik van de helft, vanaf dan eerst voor het ‘beschikbare deel’. Dus niet het deel dat naar de kinderen gaat.

Wat er ook verandert is dat je als langstlevende echtgeno(o)t(e) vruchtgebruik kan eisen van schenkingen die zijn gedaan door je partner.

Nu is het nog zo dat het vruchtgebruik uitdooft op het moment dat de persoon die de schenking heeft gedaan, sterft. Volgens de nieuwe regel blijft het geldig voor de man of vrouw die achterblijft.

Kortom: Sta je op straat als je partner de woning als schenking heeft gegeven en daarna sterft? Nee. Als er vruchtgebruik was voor je man of vrouw, dan blijft dit na hun overlijden geldig voor jou. Jij kan dus blijven wonen in de woning.

Overeenkomsten?

Een van de belangrijkste nieuwigheden is de mogelijkheid om erfovereenkomsten af te sluiten. Tot nu is dat altijd algemeen verboden, maar vanaf 1 september wordt het (iets) gemakkelijker.

Wat kan je zoal vastleggen?

Je kan je stiefkinderen laten erven door op voorhand de verdeling van de erfenis over alle kinderen (incl. stiefkinderen) vast te laten leggen.  De voorwaarde voor zo’n overeenkomst is wel dat alle kinderen hiermee akkoord gaan.

een erfovereenkomst kan alleen als alle partijen akkoord gaan

Een andere mogelijkheid is de ‘generatiesprong’. Zo kan je bijvoorbeeld vragen aan je ouders om in plaats van jezelf, je kinderen rechtstreeks erfgenaam te maken van hun vermogen. Ook dit kan enkel als zowel je ouder en je kinderen hiermee akkoord gaan.

De punctuele erfovereenkomst

Er is nog een zeer belangrijke nieuwigheid, en meteen ook een van de meest abstracte: de punctuele overeenkomst

Stel, je geeft vóór je dood een stuk grond als schenking en je wil vermijden dat er ná je dood discussie ontstaat tussen de erfgenamen over hoeveel die eigenlijk waard was.  Dan kan je de waarde van de grond op voorhand al laten vastleggen in een punctuele erfovereenkomst. Die waarde blijft dan ook de officiële waarde voor de erfenis. Zeg je bijvoorbeeld dat de grond op het moment van de schenking € 500 000 waard is en na je overlijden is de waarde ervan gestegen tot € 600 000? Dan blijft het tellen als een schenking van € 500 000. Andere erfgenamen kunnen dan het argument van gestegen waarde niet aanhalen om meer te krijgen als compensatie.

met een punctualiteitovereenkomst vermij je ruzies tussen je erfgenamen over de waarde van een schenking

De punctuele overeenkomst kan ook gebruikt worden om te verhinderen dat je kinderen (die recht hebben op 50% van je erfenis) aanspraak maken op een schenking die een stuk van ‘hun deel’ is.

Om het concreet te maken: Je doet een schenking van 1500€, maar je totale bezit is eigenlijk € 2000. Dan hebben je kinderen eigenlijk recht op € 1000, wat ze dan niet meer kunnen krijgen omdat je al €500 daarvan hebt weggeschonken. Normaal gezien kunnen je kinderen na je dood dan die resterende € 500 terugvragen van de persoon de schenking kreeg. Tenzij je laat vastleggen in een punctuele overeenkomst dat ze dat niet kunnen.

Vanaf wanneer en voor welke erfenissen?

De nieuwe regels gelden vanaf 1 september 2018 voor alle nalatenschappen die vanaf dan openvallen.  Maar ook schenkingen die al gebeurd zijn en testamenten die nu al opgesteld zijn,  vallen onder de nieuwe regels. Als het overlijden na 1 september gebeurt.

Schenking gedaan en wil je de nieuwe regels niet  ?

Dan moet je voor 1 september 2019 een verklaring afleggen bij de notaris waarin uitdrukkelijk wordt vermeld dat de oude regels gelden voor jouw schenking.

Vragen, advies of hulp?

vragen over nieuw erfrecht, contacter De Groote -De Man

Tuiten je oren helemaal na het lezen van deze tekst?

Aarzel zeker niet om ons om meer info of duidelijkheid te vragen.
Of wil je graag advies voor een schenking, testament of erfovereenkomst?

Neem gerust contact met ons op!

Delen op