Nieuw Strafwetboek: Wat verandert er voor ondernemers?
Blog
12 mei 2026
Het blijft niet langer (hoofdzakelijk) bij een geldboete
Vandaag gaan ondernemers ervan uit dat bij een strafrechtelijke procedure hen (of liever: de onderneming) enkel een geldboete te wachten staat. Met het nieuwe Strafwetboek krijgt de rechter voortaan een veel ruimer straffenarsenaal, met onder meer:
- De geldstraf (te onderscheiden dus van de geldboete)
- Een probatiestraf
- Een dienstverleningsstraf ten gunste van de gemeenschap
- Een verbod om bepaalde activiteiten uit te oefenen
- Verbeurdverklaring
- Sluiting van de inrichting
- Veroordeling bij schuldigverklaring.
De rechter kan bovendien de ontbinding van de rechtspersoon uitspreken als beveiligingsmaatregel, wanneer de onderneming opzettelijk is opgericht of aangewend om criminele activiteiten te plegen.
Kortom: het nieuwe Strafwetboek geeft de rechter meer instrumenten.
Sommige straffen grijpen rechtstreeks in op je onderneming
Opvallend is dat bepaalde sancties de werking van een onderneming rechtstreeks kunnen raken. Dit geven onderstaande sancties duidelijk weer:
- De dienstverleningsstraf is nieuw voor rechtspersonen en is het equivalent van een werkstraf voor natuurlijke personen. De onderneming moet dan een bepaald budget besteden aan een prestatie ten voordele van de gemeenschap. Daarvoor is instemming van de rechtspersoon vereist.
- De probatiestraf kan dan weer verplichten om gedurende een bepaalde periode voorwaarden na te leven, denk bijvoorbeeld aan bijkomende veiligheidsmaatregelen of extra opleiding organiseren voor het personeel.
Kortom: de strafrechter kan ondernemingen voortaan niet alleen bestraffen, maar ook verplichten hun organisatie bij te sturen.
Onze expert Rik Vanreusel aan het woord: “Voor veel ondernemers is dit de grootste mentaliteitswijziging. De strafrechter legt niet langer alleen boetes op, maar kan voortaan ook direct bepalen hoe je onderneming wordt georganiseerd.”
De onderneming is geen schild voor bestuurders
De strafrechtelijke aansprakelijkheid van de rechtspersoon blijft behouden. Een onderneming blijft aansprakelijk voor misdrijven die verband houden met haar voorwerp of belangen, of die voor haar rekening zijn gepleegd.
Maar de aansprakelijkheid van de rechtspersoon sluit die van natuurlijke personen niet uit. Bestuurders en leidinggevenden kunnen zich dus niet zomaar achter hun onderneming verschuilen.
Poging en deelneming worden ruimer
De poging tot een opzettelijk misdrijf is onder het nieuwe Strafwetboek strafbaar. Dat betekent dat het strafrecht binnenkort vroeger in beeld kan komen, onder meer bij poging van misbruik van vertrouwen of misbruik van vennootschapsgoederen. De klassieke poging wordt in principe bestraft met één strafniveau lager dan het voltooide misdrijf.
Ook deelneming wordt ruimer opgevat. Niet alleen wie zelf uitvoert, maar ook wie de feiten vergemakkelijkt, aanzet, bewust nalaat in te grijpen of vooraf afgesproken hulp achteraf verleent, kan in het vizier van Justitie komen. Bovendien vervaagt het onderscheid tussen mededaders en medeplichtigen : alle deelnemers kunnen voortaan als daders worden gestraft.
De financiële impact kan fors oplopen.
Een van de belangrijkste nieuwigheden is de geldstraf op basis van het behaalde of verwachte vermogensvoordeel. Die kan oplopen tot het drievoud van dat voordeel. Daardoor kan de uiteindelijke sanctie soms zeer zwaar uitvallen.
Rechtspersonen kunnen in bepaalde gevallen zelfs worden veroordeeld tot een geldboete als hoofdstraf én als bijkomende straf.
Dat geldt ook bij misbruik van vennootschapsgoederen, dat voortaan wordt uitgebreid tot alle rechtspersonen.
Wat moet je onthouden als ondernemer?
Ondernemingen blijven strafrechtelijk aansprakelijk en de rechter krijgt meer en zwaardere instrumenten in handen.
Compliance, interne controle en goed bestuur worden dus nog belangrijker.
Het nieuwe Strafwetboek treedt voorlopig in werking op 1 september 2026.
Heb je vragen over de impact van het nieuwe Strafwetboek op jouw onderneming? Neem dan gerust contact op met ons team Strafrecht.
