Een akkoord met de procureur: kans of valkuil?

Een strafzaak kan soms worden beëindigd zonder dat er een volledig proces wordt gevoerd. Dit kan via een akkoord of, anders genaamd, schikking met de procureur des Konings. Zeker in fiscale zaken kan zo’n schikking een belangrijke manier zijn om een langdurige strafprocedure te vermijden.

Maar wat houdt zo’n schikking precies in? Wie moet ermee akkoord gaan? Wat kost ze? En wat zijn de gevolgen voor een onderneming en haar bestuurders?

Wat betekent een schikking treffen met de procureur des Konings?

Een schikking met de procureur des Konings, ook wel het parket of openbaar ministerie genoemd, is een overeenkomst om een strafzaak onder bepaalde voorwaarden te beëindigen.

De regeling is gebaseerd op artikel 216bis van het Wetboek van Strafvordering.

In de praktijk betekent dit meestal dat de verdachte een bepaalde geldsom betaalt en aan andere voorwaarden voldoet. Als alle voorwaarden correct worden nageleefd, vervalt de strafvordering. De strafprocedure is dan beëindigd.

Een schikking is daarom geen vrijspraak. De strafzaak wordt beëindigd omdat aan de voorwaarden van de schikking is voldaan.

De schikking moet bovendien duidelijk aangeven over welke feiten het precies gaat. De feiten moeten voldoende nauwkeurig worden omschreven, onder meer in tijd en plaats.

Kan je altijd schikken met de fiscus?

Nee. Een verdachte heeft geen automatisch recht op een schikking.

Het openbaar ministerie beslist of het een schikking voorstelt of ingaat op een verzoek. In fiscale strafzaken speelt daarnaast ook de fiscale administratie een belangrijke rol.

Wanneer de zaak betrekking heeft op fiscale fraude, moet de fiscale administratie onder de wettelijke voorwaarden instemmen met de regeling. Daardoor is het belangrijk om niet alleen met het openbaar ministerie te onderhandelen, maar ook rekening te houden met de fiscale gevolgen van de zaak.

Niet elke discussie met de fiscus kan trouwens via deze regeling worden opgelost. Voor bepaalde douane- en accijnsmisdrijven bestaan bijvoorbeeld aparte regels.

Hoe komt een schikking tot stand?

Bij het treffen van een schikking met het openbaar ministerie is het raadplegen van een advocaat die ervaring heeft in deze materie van cruciaal belang.

Een schikking begint met overleg tussen de verdachte, zijn advocaat en het openbaar ministerie. In een fiscale zaak wordt ook de fiscale administratie bij het overleg betrokken.

Vooraleer er een akkoord kan worden gesloten, moet duidelijk zijn:

Welke feiten precies worden besproken.
Welke belastingen en intresten nog verschuldigd zijn.
Welke geldsom aan het openbaar ministerie moet worden betaald.
Welke andere voorwaarden eventueel gelden.
Welke personen of ondernemingen door de schikking worden betrokken.

Daarna wordt over de voorwaarden onderhandeld.

Het is daarom belangrijk om vooraf een volledig overzicht van de zaak te maken. Een onderneming moet weten welke feiten in de schikking worden opgenomen, hoeveel ze zal moeten betalen en welke gevolgen de schikking heeft voor bijvoorbeeld bestuurders of andere betrokken personen.

Wanneer er al een strafprocedure loopt, moet de schikking bovendien aan de bevoegde rechter worden voorgelegd. De rechter controleert of aan de wettelijke voorwaarden is voldaan.

Wat zijn de voorwaarden?

Bij fiscale strafzaken zijn onder meer de volgende voorwaarden belangrijk:

De feiten moeten duidelijk en voldoende nauwkeurig worden omschreven;
De overeengekomen geldsom moet worden betaald;
De verschuldigde belastingen en intresten moeten worden betaald;
De fiscale administratie moet instemmen wanneer de wet dat vereist;
Eventuele slachtoffers moeten worden vergoed wanneer dat wettelijk vereist is;
De verdachte moet het akkoord correct aanvaarden en uitvoeren.

Een belangrijk aandachtspunt is dat een akkoord over de strafrechtelijke afhandeling niet automatisch betekent dat daarmee ook alle fiscale discussies zijn opgelost.

De fiscale schuld blijft onderworpen aan de fiscale wetgeving. De schikking moet daarom altijd afzonderlijk worden bekeken vanuit zowel een strafrechtelijk als een fiscaal perspectief.

Wat zijn de voordelen van een schikking?

Een schikking kan voor een onderneming belangrijke voordelen hebben.

Zo kan een onderneming:

Een langdurig strafproces vermijden
Een mogelijke veroordeling en gevangenisstraf vermijden
Sneller duidelijkheid krijgen over de afloop van de strafzaak
De onzekerheid en kosten van een langdurige procedure beperken
Haar activiteiten en communicatie beter plannen
Sneller tot een oplossing komen voor de fiscale gevolgen van de zaak

Voor de overheid kan een schikking dan weer zorgen voor een snellere betaling van een vergoeding, verschuldigde belastingen en intresten.

Een schikking betekent echter niet automatisch dat iedereen die bij de zaak betrokken is, buiten vervolging blijft. De gevolgen voor bestuurders, werknemers en mededaders moeten afzonderlijk worden bekeken. Een schikking geldt dus alleen voor de rechtstreeks betrokkenen bij de overeenkomst met de procureur des Konings.

Waar moet je op letten als je een schikking onderhandelt?

Een onderneming doet er goed aan om vóór het sluiten van een akkoord minstens de volgende punten grondig te laten onderzoeken.

Welke feiten worden precies opgenomen?

De feitenomschrijving is zeer belangrijk. Een schikking geldt voor de feiten die erin worden omschreven. Als bepaalde feiten buiten de schikking vallen, kunnen daarover mogelijk nog andere procedures worden gevoerd.

Hoe groot is de fiscale schuld?

De onderneming moet weten wat de totale financiële impact kan zijn. Breng daarom vooraf duidelijk in kaart:

Welke belastingen nog verschuldigd zijn;
Welke intresten moeten worden betaald;
Op welke jaren of tijdvakken de bedragen betrekking hebben;
Op welke feiten de fiscale schuld gebaseerd is.

Wat is de rol van de fiscale administratie?

Bij fiscale zaken is de fiscale administratie een belangrijke partij. Zonder de vereiste instemming van de fiscale administratie kan een fiscale schikking niet zomaar worden afgerond.

Wat zijn de gevolgen voor bestuurders en andere betrokken personen?

Een schikking van een onderneming beëindigt niet automatisch de strafvordering tegen haar bestuurders, werknemers en mededaders. Er moet daarom vooraf worden bekeken wie precies door de schikking wordt beschermd en wie niet.

Wat gebeurt er met informatie uit de onderhandelingen?

De wet voorziet in een bepaalde bescherming voor het overleg dat tot een schikking moet leiden. In bepaalde omstandigheden kunnen documenten en verklaringen uit dat overleg niet zomaar tegen de verdachte worden gebruikt wanneer uiteindelijk geen akkoord wordt bereikt. De precieze grenzen van die bescherming moeten wel zorgvuldig worden beoordeeld.

Wat is de totale kostprijs?

Een schikking kan meer kosten dan alleen de verschuldigde belastingen. Er kunnen ook intresten en een afzonderlijke geldsom aan het openbaar ministerie verschuldigd zijn. Bovendien is die transactionele geldsom fiscaal niet zomaar aftrekbaar.

Sinds 2024 geldt bovendien dat een schikking die tijdens een lopend proces of gerechtelijk onderzoek wordt gesloten, door een rechter in openbare zitting moet worden bekrachtigd.

De rechter kijkt daarbij onder meer na of aan de wettelijke voorwaarden is voldaan.

Dat betekent dat een schikking niet alleen een overeenkomst is tussen de verdachte en het openbaar ministerie. Er is in bepaalde situaties ook een rechterlijke controle.

Als de rechter een schikking niet goedkeurt, kan tegen die beslissing beroep worden aangetekend. Slaagt de schikking niet, dan gaat het dossier terug naar de procureur des Konings. Die kan een nieuwe minnelijke schikking voorstellen of de gewone strafprocedure voortzetten. Als de strafzaak al was gestart, kan het dossier niet meer worden geseponeerd. Een andere rechter zal de zaak dan behandelen en kan bij het bepalen van de straf rekening houden met het bedrag dat al werd betaald.

Kan je de betaalde vergoeding aan het openbaar ministerie aftrekken van de belastingen?

In principe niet.

Het Hof van Cassatie besliste op 20 juni 2024 dat de geldsom die wordt betaald op grond van artikel 216bis van het Wetboek van Strafvordering om de strafvordering te laten vervallen, moet worden beschouwd als een transactionele geldboete.

Die geldsom kan daarom niet als gewone beroepskost worden afgetrokken op grond van artikel 53, 6° WIB 92.

Dit moet worden onderscheiden van de betaling van de verschuldigde belastingen en interesten. Voor die bedragen gelden andere fiscale regels en moet de concrete situatie worden onderzocht.

Met andere woorden: de vergoeding die de onderneming betaalt om de strafzaak te beëindigen, mag niet zomaar als een gewone beroepskost in mindering worden gebracht.

Een schikking vraagt een grondige analyse

Een schikking kan een onderneming de mogelijkheid bieden om een complexe strafzaak sneller af te ronden. Maar het is belangrijk om niet alleen naar de strafrechtelijke gevolgen te kijken.

Vooraf moet ook duidelijk zijn:

Welke feiten precies worden opgenomen;
Hoeveel belastingen en interesten moeten worden betaald;
Hoeveel de schikking in totaal zal kosten;
Welke gevolgen er zijn voor bestuurders en andere betrokkenen;
Welke fiscale gevolgen de betalingen hebben;
Welke bescherming de schikking precies biedt.

Een goede voorbereiding is daarom essentieel.

Een onderneming laat zich het best vóór het sluiten van een akkoord bijstaan door een advocaat die zowel het fiscale als het strafrechtelijke luik van de zaak kan beoordelen.

Wordt uw onderneming geconfronteerd met een strafrechtelijk onderzoek?

Een onderzoek naar fraude kan grote financiële, operationele en reputatieschade veroorzaken. De Groote – De Man begeleidt ondernemingen en bestuurders onder meer bij dossiers over: